به اندازه كوشش مؤمن در طلب خير و آمادگى وى براى آن و انديشه‌اش در اين باره در دل او حضور مىيابد و بدينسان اعمال وى رشد يافته و حسناتش چند برابر مىشود . قسم سوم مباحات است . و هيچ چيزى از مباحات نيست جز اين كه مىتوان آن را با يك نيّت يا چند نيّت به جا آورد و آن را به يكى از پسنديده‌ترين مستحبّات مبدّل كرده به وسيلهء آن به درجات عالى دست يافت ، پس چقدر بزرگ است زيان كسى كه از اين مطلب غافل باشد و بر اثر سهو و غفلت مانند ستوران رها شده با اين اعمال برخورد كند . بنده نبايد هيچ چيزى از خطورات و لحظات را حقير بشمارد ، زيرا روز باز پسين دربارهء همهء اين امور بازپرسى مىشود و مىپرسند كه چرا فلان كار را انجام داده و قصد او در آن چه بوده است ؟ و اين نسبت به امورى است كه مباح محض است و مشوب به كراهت نيست . از اين رو پيامبر صلّى اللّه عليه و آله فرموده است : « در حلال آن حساب و در حرام آن عذاب است » « 1 » . در خبر آمده است : « كسى كه براى خدا خود را خوشبو كند روز قيامت در حالى وارد مىشود كه از مشك خوشبوتر است ، و آن كه براى غير خدا بوى خوش به كار برد روز قيامت وارد مىشود در حالى كه از مردار بدبوتر است » « 2 » ؛ و استعمال بوى خوش كار مباحى است ليكن ناگزير در آن قصد و نيّتى است . اگر بگويى : خود را خوشبو كردن از لذّت‌هاى نفس است پس چگونه ممكن است در ان نيّت كرد و خود را براى خدا خوشبو ساخت ؟ پاسخ آن است كه بدانى كسى كه مثلا روز آدينه يا اوقات ديگر به قصد تنعّم به لذّات دنيا ، يا به قصد اظهار تفاخر به كثرت مال تا اقران بر او حسد برند ، يا به منظور خودنمايى به مردم تا نزد آنها آبرو يابد و به خوشبويى معروف گردد ، يا براى جلب قلوب زنان بيگانه در صورتى كه خود را آماده چشم چرانى كرده است و يا به خاطر مقاصد ديگرى كه قابل شمارش نيست خود را خوشبو كرده است در همهء اين موارد عمل او گناه است و در روز بازپسين به سبب اين كار بويش از مردار گنديده‌تر خواهد بود البتّه قصد اوّل او كه براى تنعّم به لذّات دنيا خود را خوشبو كرده مستثناست زيرا آن عمل گناه نيست جز اين كه در قيامت از آن نيز پرسيده مىشود ، و با هر كس در حساب سختگيرى شود معذّب است . و به هر كس از مباح دنيا چيزى داده شده است به سبب آن در آخرت عذاب نمىگردد ليكن به اندازهء آن

--> ( 1 ) پيش از اين ذكر شده است . ( 2 ) مأخذ آن را نيافتم .